خارش آبله مرغان یکی از آزاردهنده‌ترین علائم این بیماری ویروسی است و معمولاً هم‌زمان با ظاهر شدن دانه‌ها و تاول‌های پوستی شدت پیدا می‌کند. این خارش ممکن است باعث شود فرد، به‌خصوص کودک، به‌طور مداوم ضایعات پوستی را بخاراند؛ در حالی که خاراندن می‌تواند احتمال عفونت باکتریایی پوست، ایجاد جای زخم و طولانی شدن روند ترمیم را افزایش دهد.
| موضوع | خارش آبله مرغان |
| نام انگلیسی | Chickenpox Itching (Varicella Pruritus) |
| علت اصلی | التهاب و واکنش پوست در اثر عفونت با ویروس واریسلا زوستر و ایجاد بثورات، برجستگی‌ها و تاول‌های پوستی |
| مدت خارش | خارش معمولاً هم‌زمان با ایجاد بثورات پوستی ظاهر می‌شود و با خشک شدن تاول‌ها و تشکیل دلمه به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند. |
| روش‌های کاهش خارش | حمام خنک، حمام جو دوسر، استفاده از لوسیون کالامین، پوشیدن لباس‌های گشاد، کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها و جلوگیری از خاراندن ضایعات می‌تواند به کاهش خارش کمک کند. |
| زمان مراجعه به پزشک | در صورت خارش شدید و غیرقابل کنترل، قرمزی و درد اطراف ضایعات، خروج چرک، تب طولانی، مشکلات تنفسی یا بروز علائم غیرعادی، مراجعه به پزشک اهمیت دارد. |
| مراقبت مهم | تاول‌ها نباید ترکیده یا خارانده شوند؛ زیرا آسیب به پوست می‌تواند خطر عفونت باکتریایی و باقی ماندن جای زخم را افزایش دهد. |
آبله مرغان یا واریسلا (Varicella) یک عفونت بسیار مسری است که توسط ویروس واریسلا زوستر ایجاد می‌شود. مشخصه اصلی بیماری، ایجاد بثورات خارش‌دار است که به تاول‌های کوچک پر از مایع تبدیل می‌شوند و سپس خشک شده و دلمه می‌بندند. در بیشتر افراد سالم، بیماری خودبه‌خود بهبود پیدا می‌کند؛ با این حال، کنترل خارش و مراقبت صحیح از پوست اهمیت زیادی دارد.
هر آنچه باید درباره علائم، راه‌های انتقال، پیشگیری و درمان این بیماری بدانید.
خارش در آبله مرغان برای بعضی افراد خفیف و قابل تحمل است، اما گاهی آن‌قدر شدید می‌شود که خواب و استراحت را مختل می‌کند. شدت خارش می‌تواند در طول بیماری تغییر کند و با ایجاد ضایعات جدید یا تحریک پوست بیشتر شود. به همین دلیل، شناخت روش‌های ساده و ایمن برای آرام کردن پوست می‌تواند به تحمل بهتر این دوره کمک کند.
کنترل خارش آبله مرغان فقط برای کاهش ناراحتی بیمار نیست؛ بلکه از آسیب بیشتر به پوست نیز جلوگیری می‌کند. خاراندن مداوم تاول‌ها می‌تواند باعث باز شدن ضایعات، افزایش احتمال عفونت پوستی و باقی ماندن جای زخم شود. در ادامه، علت ایجاد خارش، مدت ماندگاری آن، روش‌های مؤثر برای کاهش خارش، داروهای قابل استفاده و علائمی که نیاز به مراجعه به پزشک دارند را بررسی می‌کنیم.
آبله مرغان چیست و چرا باعث خارش می‌شود؟
آبله مرغان یک بیماری عفونی ناشی از ویروس واریسلا زوستر (VZV) است. این ویروس پس از ورود به بدن می‌تواند باعث ایجاد تب، احساس ناخوشی و سپس بثورات پوستی شود. اگر می‌خواهید بدانید آبله مرغان چیست و چگونه ایجاد می‌شود، مهم‌ترین ویژگی این بیماری بثورات پوستی خارش‌دار آن است. ضایعات آبله مرغان معمولاً به‌صورت لکه‌های پوستی شروع می‌شوند و در ادامه به برجستگی‌ها و تاول‌های کوچک پر از مایع تبدیل می‌شوند.
بثورات آبله مرغان معمولاً در بخش‌هایی مانند صورت، پوست سر، قفسه سینه و پشت بیشتر دیده می‌شوند و ممکن است به سایر قسمت‌های بدن نیز گسترش پیدا کنند. ضایعات جدید طی چند روز ایجاد می‌شوند و به همین دلیل، ظاهر پوست در طول بیماری ثابت نیست. از آنجا که این بیماری یک بثورات پوستی خارش‌دار ایجاد می‌کند، احساس خارش می‌تواند یکی از شکایت‌های اصلی فرد مبتلا، به‌خصوص کودکان، باشد.
ضایعات پوستی آبله‌مرغان چگونه تغییر می‌کنند؟
ضایعات پوستی آبله‌مرغان معمولاً طی چند مرحله ایجاد می‌شوند و از ظاهر شدن لکه‌های پوستی تا ترمیم پوست پیش می‌روند.
ظاهر شدن لکه‌های پوستی
ابتدا لکه‌های کوچک و قرمز روی پوست ظاهر می‌شوند.
تبدیل لکه‌ها به برجستگی
لکه‌ها به برجستگی‌های کوچک و قابل مشاهده روی پوست تبدیل می‌شوند.
تشکیل تاول‌های حاوی مایع
برجستگی‌ها به تاول‌هایی حاوی مایع تبدیل می‌شوند.
خشک شدن تاول و تشکیل دلمه
تاول‌ها خشک می‌شوند و روی ضایعات پوستی دلمه تشکیل می‌شود.
ریزش دلمه و ترمیم پوست
دلمه‌ها در ادامه می‌ریزند و پوست به‌تدریج ترمیم می‌شود.
خارش آبله مرغان بیشتر به دلیل واکنش التهابی پوست در جریان عفونت و ایجاد ضایعات پوستی ایجاد می شود. ظاهر شدن تاول‌های جدید، تحریک پوست و روند خشک شدن ضایعات می‌توانند احساس خارش را بیشتر کنند. به همین دلیل، ممکن است فرد در طول بیماری هم‌زمان با لکه‌های جدید، تاول‌های پر از مایع و دلمه‌های در حال ترمیم را روی پوست خود داشته باشد.
علت خارش آبله مرغان چیست؟
خارش یکی از ویژگی‌های اصلی بثورات آبله مرغان است و در بسیاری از افراد از زمان ایجاد ضایعات پوستی شروع می‌شود. بثورات این بیماری از نظر پزشکی pruritic یا خارش دار توصیف می‌شوند. این احساس می‌تواند هم‌زمان با ظاهر شدن لکه‌ها و برجستگی‌های پوستی ایجاد شود و با تشکیل تاول‌های جدید شدت بیشتری پیدا کند. به همین دلیل، فرد ممکن است در طول بیماری با درجات مختلفی از خارش، سوزش یا ناراحتی پوستی مواجه شود.
شدت خارش در همه افراد یکسان نیست و به وضعیت پوست، تعداد ضایعات و روند پیشرفت بیماری بستگی دارد. در کودکان نیز کنترل خارش اهمیت بیشتری دارد، زیرا خاراندن ناخودآگاه می‌تواند باعث باز شدن تاول‌ها و آسیب به سطح پوست شود. در ادامه، مهم‌ترین عواملی را که در ایجاد یا تشدید خارش آبله مرغان نقش دارند بررسی می کنیم.
چرا آبله مرغان باعث خارش می شود؟
خارش آبله مرغان می‌تواند در مراحل مختلف ضایعات پوستی ایجاد شود و عواملی مانند التهاب، تاول و تحریک پوست در تشدید آن نقش دارند.
التهاب پوست
فعالیت سیستم ایمنی در پاسخ به عفونت ویروسی باعث ایجاد التهاب در پوست می‌شود. این التهاب می‌تواند پایانه‌های عصبی مرتبط با احساس خارش را تحریک کند.
تشکیل تاول‌های پوستی
در آبله‌مرغان، برخی ضایعات به تاول‌های کوچک پر از مایع تبدیل می‌شوند. وجود این ضایعات می‌تواند احساس خارش، سوزش یا ناراحتی ایجاد کند.
خشک شدن و تشکیل دلمه
وقتی تاول‌ها خشک می‌شوند، دلمه روی آنها شکل می‌گیرد. در این مرحله نیز ممکن است پوست احساس کشیدگی یا خارش داشته باشد.
خاراندن مداوم
خاراندن می‌تواند یک چرخه ایجاد کند: خارش باعث خاراندن می‌شود و آسیب بیشتر به پوست می‌تواند تحریک و ناراحتی پوستی را افزایش دهد.
در نتیجه، خارش آبله مرغان ممکن است در مراحل مختلف بیماری ادامه داشته باشد و التهاب پوست، ایجاد ضایعات جدید و خشک شدن تاول‌ها بر شدت آن تأثیر بگذارند. شدت خارش در افراد مختلف متفاوت است و معمولاً با بهبود بثورات کاهش می‌یابد. مهم‌ترین نکته، جلوگیری از خاراندن ضایعات برای کاهش خطر عفونت و باقی ماندن جای زخم است.
خارش آبله مرغان چند روز طول می‌کشد؟
مدت خارش آبله مرغان در همه افراد یکسان نیست و با روند ایجاد و بهبود ضایعات پوستی ارتباط دارد. طبق اطلاعات موجود، بثورات آبله مرغان معمولاً طی حدود5 تا ۷ روز مراحل ایجاد لکه، برجستگی، تاول و دلمه را طی می‌کنند و دلمه‌ها ممکن است طی یک تا دو هفته بعد از بین بروند. مدت زمان و شدت خارش نیز می‌تواند با روند ایجاد و خشک شدن این ضایعات تغییر کند و در افراد مختلف یکسان نباشد.
در روزهای ابتدایی که ضایعات جدید همچنان ظاهر می‌شوند، خارش ممکن است بیشتر احساس شود. با گذشت زمان و خشک شدن تاول‌ها، معمولاً شدت خارش نیز کاهش پیدا می‌کند. با این حال، خاراندن مداوم می‌تواند پوست را تحریک کرده و روند بهبود ضایعات را با مشکل مواجه کند.
تاول‌های جدید خارش محسوس +
خشک شدن ضایعات روند بهبود +
خاراندن مداوم تحریک پوست +
خارش غیرمعمول توجه پزشکی +
بنابراین ممکن است شدت خارش آبله مرغان در روزهای مختلف متفاوت باشد. ایجاد دانه‌های جدید می‌تواند باعث ادامه پیدا کردن خارش شود، در حالی که ضایعات قدیمی‌تر وارد مرحله خشک شدن و دلمه بستن شده‌اند. به همین دلیل، ممکن است هم‌زمان در بخش‌های مختلف پوست، دانه‌های تازه و ضایعاتی که در حال بهبود هستند دیده شوند. معمولاً با متوقف شدن ایجاد ضایعات جدید و کامل‌تر شدن روند ترمیم پوست، خارش نیز به‌تدریج کمتر می‌شود.
چگونه خارش آبله مرغان را کم کنیم؟
در بیشتر افراد سالم، هدف اصلی درمان آبله مرغان، کنترل علائم و جلوگیری از عوارض است. برای کاهش خارش می‌توان از روش‌های مراقبت خانگی و در صورت نیاز داروهای مناسب با نظر پزشک یا داروساز استفاده کرد. انتخاب روش مناسب به شدت خارش، سن فرد و وضعیت ضایعات پوستی بستگی دارد. مراقبت صحیح از پوست نیز اهمیت زیادی دارد، زیرا کاهش تحریک پوست می‌تواند به کمتر شدن ناراحتی و جلوگیری از آسیب ناشی از خاراندن کمک کند.
برای کنترل خارش آبله مرغان می‌توان از چند اقدام ساده و کم‌خطر کمک گرفت. این روش‌ها بیشتر با خنک نگه داشتن پوست، کاهش تحریک و جلوگیری از خاراندن ضایعات عمل می‌کنند. اگر خارش شدید باشد یا با مراقبت‌های معمول کاهش پیدا نکند، ممکن است پزشک استفاده از داروهای مناسب را نیز توصیه کند.
راهکارهای کاهش خارش آبله مرغان
اقداماتی ساده برای آرام‌تر کردن پوست و کاهش ناراحتی در دوران بیماری
01 حمام با آب خنک تسکین پوست تحریک شده +
حمام با آب خنک می‌تواند پوست را آرام کرده و خارش را کاهش دهد. بعد از حمام، پوست را به‌آرامی خشک کنید و روی ضایعات را نمالید تا از تحریک بیشتر پوست جلوگیری شود.
02 استفاده از لوسیون کالامین آرام کردن خارش +
لوسیون کالامین می‌تواند به کاهش خارش آبله مرغان و آرام کردن پوست تحریک‌شده کمک کند؛ با این حال، در کودکان خردسال بهتر است پیش از مصرف، درباره مناسب بودن آن با پزشک یا داروساز مشورت شود.
03 حمام جو دوسر کاهش تحریک پوستی +
جو دوسر کلوئیدی در حمام می‌تواند به تسکین پوست تحریک‌شده و کاهش خارش آبله مرغان کمک کند. آب حمام نباید داغ باشد و پس از حمام نیز پوست را بدون مالش شدید خشک کنید.
04 کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها جلوگیری از آسیب پوست +
کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها و تمیز نگه داشتن دست‌ها می‌تواند از آسیب پوست هنگام خاراندن جلوگیری کند؛ این کار به‌ویژه برای کودکان مهم است و احتمال عفونت ضایعات را نیز کاهش می‌دهد.
05 پوشیدن لباس‌های گشاد کاهش اصطکاک پوست +
پوشیدن لباس‌های گشاد و نرم می‌تواند تماس و اصطکاک با ضایعات را کمتر کند. تعویض مرتب لباس‌ها نیز به تمیز و خشک ماندن پوست و کاهش خارش آبله مرغان کمک می‌کند.
06 خنک نگه داشتن پوست کاهش گرما و تعریق +
خنک نگه داشتن محیط و جلوگیری از تعریق می‌تواند ناراحتی پوستی را کاهش دهد؛ با این حال، نباید برای خنک کردن ضایعات، یخ را مستقیماً روی پوست قرار داد.
07 مصرف مایعات کافی جلوگیری از کم‌آبی +
مصرف مایعات کافی در زمان بیماری برای جلوگیری از کم‌آبی اهمیت دارد، به‌ویژه در کودکان دارای تب. آب و سایر مایعات مناسب می‌توانند به تأمین نیاز بدن کمک کنند؛ در صورت ناتوانی در نوشیدن یا بروز علائم کم‌آبی، با پزشک مشورت کنید.
دارو برای خارش آبله مرغان
خارش آبله مرغان در بعضی افراد آن‌قدر شدید است که مراقبت‌های پوستی به‌تنهایی برای کنترل آن کافی نیست. در چنین شرایطی، پزشک یا داروساز ممکن است با توجه به سن و وضعیت بیمار، استفاده از برخی داروهای ضدخارش مانند آنتی‌هیستامین‌ها را پیشنهاد کند. انتخاب داروی مناسب باید با توجه به شرایط فرد انجام شود و مصرف خودسرانه، به‌ویژه در کودکان، توصیه نمی‌شود.
آنتی‌هیستامین‌ها می‌توانند با کاهش احساس خارش، تحمل دوره بیماری را آسان‌تر کنند؛ با این حال، همه داروهای این گروه برای هر فرد مناسب نیستند. عواملی مانند سن، وزن، شدت علائم، داروهای هم‌زمان و شرایط خاص فرد باید پیش از انتخاب دارو در نظر گرفته شوند.
چه عواملی در انتخاب دارو مؤثرند؟
انتخاب داروی مناسب به شرایط فرد و شدت علائم بستگی دارد.
داروی مناسب
این عوامل به پزشک یا داروساز کمک می‌کنند تا گزینه مناسب را با توجه به شرایط فرد انتخاب کند.
بنابراین، مخصوصاً برای نوزادان و کودکان، نباید نام، مقدار یا دفعات مصرف دارو بدون نظر پزشک یا داروساز تعیین شود. اگر خارش آبله مرغان شدید، مداوم یا مختل‌کننده خواب باشد، بهتر است برای انتخاب گزینه مناسب و ایمن، ارزیابی تخصصی انجام شود.
علائم همراه خارش آبله مرغان چیست؟
خارش معمولاً همراه با بثورات مشخص بیماری دیده می‌شود، اما ممکن است علائم دیگری نیز وجود داشته باشند. شدت این نشانه‌ها در افراد مختلف یکسان نیست و در بعضی افراد، علائم عمومی مانند تب و خستگی پیش از ظاهر شدن ضایعات پوستی شروع می‌شوند. شناخت این علائم می‌تواند به تشخیص بهتر روند بیماری کمک کند.
خارش آبله مرغان معمولاً با ظاهر شدن ضایعات پوستی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد، اما بیماری ممکن است از چند نشانه عمومی آغاز شود. در برخی افراد، به‌ویژه بزرگسالان، این علائم حدود یک تا دو روز پیش از بروز بثورات ظاهر می‌شوند و می‌توانند احساس ناخوشی ایجاد کنند.
علائم اولیه
برخی افراد، به‌خصوص بزرگسالان، ممکن است یک تا دو روز پیش از ایجاد بثورات پوستی با این علائم مواجه شوند.
تب Fever +
خستگی Fatigue +
سردرد Headache +
کاهش اشتها Appetite +
علائم پوستی
بثورات آبله مرغان به‌تدریج تغییر می‌کنند و ممکن است در مراحل مختلف بیماری هم‌زمان دیده شوند.
لکه‌های پوستی Skin spots +
برجستگی‌های پوستی Raised bumps +
تاول‌های حاوی مایع Blisters +
خشک شدن و دلمه Crusting +
ضایعات داخل دهان Mouth lesions +
محل‌های درگیر بدن Body areas +
ضایعات در مراحل مختلف Different stages +
گسترش تدریجی بثورات Rash spreading +
وجود ضایعات در نواحی مختلف بدن می‌تواند باعث شود ناراحتی و خارش در قسمت‌های متفاوتی احساس شود. همچنین، درگیری مخاط دهان یا نواحی حساس بدن ممکن است خوردن، نوشیدن یا انجام فعالیت‌های روزمره را برای فرد دشوارتر کند.
عوارض احتمالی آبله مرغان چیست؟
آبله مرغان در بیشتر افراد یک بیماری خودمحدودشونده است و معمولاً بدون مشکل جدی برطرف می‌شود. با این حال، در برخی شرایط ممکن است عوارضی ایجاد شود که شدت آنها به سن، وضعیت سیستم ایمنی و شرایط عمومی فرد بستگی دارد. شناخت این عوارض می‌تواند به تشخیص زودتر علائم غیرطبیعی کمک کند.
در مواردی که ضایعات پوستی به‌شدت خارانده یا دستکاری شوند، احتمال آسیب به پوست و عفونت ثانویه افزایش پیدا می‌کند. همچنین بعضی از عوارض آبله مرغان، اگرچه کمتر شایع هستند، می‌توانند اندام‌هایی مانند ریه یا سیستم عصبی را درگیر کنند و نیاز به ارزیابی پزشکی داشته باشند.
عوارض احتمالی آبله مرغان
برخی عوارض نیاز به توجه و بررسی پزشکی دارند.
خاراندن و آسیب به ضایعات می‌تواند ورود باکتری‌ها را آسان‌تر کرده و باعث عفونت ثانویه پوست شود.
پنومونی یکی از عوارض مهم آبله مرغان است و در بزرگسالان می‌تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.
انسفالیت عارضه‌ای نادر است که در برخی موارد می‌تواند سیستم عصبی را درگیر کند.
تب، کاهش اشتها یا ضایعات دردناک داخل دهان ممکن است نوشیدن مایعات را دشوار کرده و خطر کم‌آبی را افزایش دهد.
خاراندن یا دستکاری شدید ضایعات می‌تواند به پوست آسیب زده و احتمال باقی ماندن اسکار را بیشتر کند.
بنابراین، صرف وجود خارش آبله مرغان به معنی ایجاد عارضه نیست و در بیشتر موارد با مراقبت مناسب برطرف می‌شود. با این حال، اگر تب شدید یا مداوم، مشکلات تنفسی، گیجی، خواب‌آلودگی غیرعادی، استفراغ مکرر یا نشانه‌های عفونت در اطراف ضایعات ایجاد شود، مراجعه به پزشک اهمیت دارد.
چه زمانی برای خارش آبله مرغان باید به پزشک مراجعه کرد؟
خارش آبله مرغان معمولاً بخشی از روند طبیعی بیماری است و به‌تنهایی نشانه یک مشکل جدی محسوب نمی‌شود. با این حال، اگر شدت خارش باعث آسیب مداوم به پوست شود یا همراه با علائم غیرمعمول باشد، بهتر است وضعیت بیمار توسط پزشک بررسی شود. توجه به تغییرات پوست و علائم عمومی می‌تواند به تشخیص زودهنگام عوارض کمک کند.
اگر اطراف تاول‌ها به‌تدریج قرمز، گرم، متورم یا دردناک شود، احتمال عفونت ثانویه مطرح می‌شود. همچنین بروز مشکلات تنفسی، تغییر سطح هوشیاری یا اختلال در راه رفتن از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. در کودکان، بزرگسالان و افراد در معرض خطر، پیگیری پزشکی اهمیت بیشتری دارد.
علائم هشداردهنده آبله مرغان
شناخت علائم و توجه به شدت آنها می‌تواند زمان مناسب مراجعه پزشکی را مشخص کند.
نیازمند پیگیری
ادامه‌دار شدن تب بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
کاهش مصرف مایعات یا نشانه‌های کم‌آبی نیاز به توجه دارد.
قرمزی، گرمی یا درد اطراف ضایعات نباید نادیده گرفته شود.
نیازمند بررسی پزشکی
افزایش قابل توجه دمای بدن می‌تواند نیازمند ارزیابی باشد.
ممکن است با عفونت ثانویه پوستی همراه باشد.
سرفه شدید یا غیرمعمول باید مورد ارزیابی قرار گیرد.
نیازمند اقدام فوری
مشکل در تنفس از علائم مهمی است که نباید به تأخیر انداخته شود.
تغییر سطح هوشیاری نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
بروز مشکل در راه رفتن می‌تواند نشانه یک عارضه جدی باشد.
این علائم به‌ویژه در صورت همراهی با سایر نشانه‌های شدید اهمیت دارند.
وجود هرکدام از این علائم لزوماً به معنای بروز عارضه جدی نیست، اما می‌تواند نیاز به ارزیابی پزشکی را مطرح کند. به‌ویژه در صورت تنگی نفس، گیجی، دشواری در بیدار شدن یا علائم عصبی نباید مراجعه را به تأخیر انداخت. تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند از شدیدتر شدن برخی عوارض جلوگیری کند.
آبله مرغان چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص آبله مرغان معمولاً با بررسی ظاهر بثورات پوستی و روند تغییر آنها انجام می‌شود. پزشک به شکل ضایعات، زمان شروع آنها، وجود تاول‌های حاوی مایع و تبدیل تدریجی آنها به دلمه توجه می‌کند. علائم همراه مانند تب، خستگی و احساس ناخوشی نیز می‌توانند به تشخیص کمک کنند. در موارد معمول، همین ارزیابی بالینی برای تشخیص کافی است.
در برخی افراد، تشخیص تنها بر اساس ظاهر ضایعات دشوارتر است؛ به‌ویژه اگر بثورات خفیف یا غیرمعمول باشند. در چنین شرایطی، پزشک می‌تواند از آزمایش‌های آزمایشگاهی برای تأیید عفونت ویروس واریسلا زوستر استفاده کند. خارش آبله مرغان به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست و باید همراه سایر علائم ارزیابی شود.
روش‌های تشخیص آبله مرغان
تشخیص بیماری با توجه به علائم، ظاهر ضایعات و در صورت نیاز آزمایش انجام می‌شود.
معاینه بالینی
پزشک با بررسی شکل، محل و مراحل مختلف بثورات، تاول‌ها و دلمه‌ها می‌تواند به تشخیص آبله مرغان کمک کند.
آزمایش PCR
در صورت نیاز، PCR می‌تواند DNA ویروس واریسلا زوستر را در نمونه ضایعه پوستی شناسایی و به تأیید بیماری کمک کند.
نمونه‌گیری از ضایعات
نمونه مورد نیاز می‌تواند از مایع تاول یا مواد موجود در دلمه تهیه شود تا برای بررسی آزمایشگاهی مورد استفاده قرار گیرد.
آزمایش‌های تکمیلی
اگر تشخیص بالینی قطعی نباشد، پزشک ممکن است بر اساس علائم و شرایط بیمار بررسی‌های بیشتری درخواست کند.
در بیشتر موارد، شرح حال، معاینه ضایعات و علائم همراه برای تشخیص کافی است. اگر بثورات غیرمعمول باشند یا بیمار در گروه پرخطر قرار داشته باشد، آزمایش می‌تواند به تأیید بیماری کمک کند. وجود خارش آبله مرغان سرنخ مهمی است، اما تشخیص نهایی بر اساس مجموعه علائم و ارزیابی پزشکی انجام می‌شود.
درمان آبله مرغان و خارش آن چگونه انجام می‌شود؟
آبله مرغان در افراد سالم معمولاً یک بیماری خود محدودشونده است و درمان اصلی بر کاهش علائم، مراقبت از پوست و پیشگیری از عوارض متمرکز است. در این دوره، کنترل تب، تأمین مایعات و مراقبت از ضایعات پوستی اهمیت دارد. از طرفی، مدیریت خارش آبله مرغان می‌تواند به کاهش تحریک پوست و جلوگیری از آسیب ناشی از خاراندن کمک کند. بیشتر اقدامات درمانی با هدف راحت‌تر سپری کردن دوره بیماری انجام می‌شوند.
درمان آبله مرغان با توجه به سن، شدت بیماری و وضعیت سلامت فرد تعیین می‌شود. برای موارد خفیف، مراقبت‌های خانگی معمولاً بخش اصلی درمان را تشکیل می‌دهند؛ در حالی که افراد در معرض خطر بیماری شدید ممکن است به ارزیابی پزشکی و درمان اختصاصی نیاز داشته باشند. داروهای ضدویروس نیز برای همه بیماران ضروری نیستند و در شرایط خاص، با نظر پزشک تجویز می‌شوند.
روش‌های درمان آبله مرغان
انتخاب روش مناسب به مرحله بیماری، شدت علائم و شرایط فرد بستگی دارد.
| اگر… | چه کاری انجام شود؟ |
|---|---|
| بیماری تازه شروع شده است | ✓ استراحت کافی و مصرف مایعات به میزان مناسب |
| خارش و تحریک پوستی وجود دارد | ✓ حمام خنک، حمام جو دوسر و استفاده از لوسیون کالامین |
| فرد تمایل به خاراندن دارد | ✓ کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها و خودداری از خاراندن یا ترکاندن تاول‌ها |
| لباس باعث تحریک پوست می‌شود | ✓ استفاده از لباس‌های گشاد و نخی برای کاهش اصطکاک و تحریک پوست |
| تب یا درد وجود دارد | ✓ استفاده از داروی مناسب با توجه به سن و شرایط فرد، طبق توصیه پزشک یا داروساز |
| خارش شدید است | ✓ درباره مناسب بودن آنتی‌هیستامین با پزشک یا داروساز مشورت شود |
| فرد در گروه پرخطر قرار دارد | ✓ نیاز به داروی ضدویروس مانند آسیکلوویر توسط پزشک بررسی شود |
برای کنترل خارش آبله مرغان معمولاً ابتدا از روش‌های مراقبتی استفاده می‌شود و انتخاب دارو به شرایط فرد بستگی دارد.
در بیشتر موارد، با فروکش کردن تدریجی ضایعات، ناراحتی پوستی نیز کمتر می‌شود. اگر خارش شدید باشد یا بیمار نتواند به‌خاطر آن استراحت کند، پزشک یا داروساز می‌تواند درباره گزینه‌های مناسب ضدخارش راهنمایی کند. در افراد پرخطر نیز شروع به‌موقع درمان ضدویروسی می‌تواند اهمیت داشته باشد و نباید مصرف این داروها را خودسرانه آغاز کرد.
مصرف خودسرانه داروهای ضدویروس برای آبله مرغان توصیه نمی‌شود. این داروها بیشتر برای افراد در معرض خطر بیماری شدید یا شرایط خاص کاربرد دارند و زمان شروع درمان نیز اهمیت دارد. اگر فرد مبتلا بزرگسال، باردار یا دچار ضعف سیستم ایمنی است، بهتر است برای ارزیابی و شروع احتمالی درمان، هرچه زودتر با پزشک مشورت شود.
برای خارش آبله مرغان چه چیزهایی نباید انجام داد؟
خارش آبله مرغان می‌تواند وسوسه خاراندن ضایعات را بیشتر کند، اما آسیب به تاول‌ها روند ترمیم پوست را مختل می‌کند. خاراندن مکرر ممکن است پوست را زخمی کرده و راه را برای ورود باکتری‌ها باز کند. به همین دلیل، مراقبت از ضایعات و پرهیز از دستکاری آنها بخش مهمی از مراقبت در طول بیماری است.
علاوه بر مراقبت از پوست، برخی اقدامات و داروها نیز در دوران بیماری نیاز به احتیاط دارند. به‌ویژه در کودکان، انتخاب دارو باید متناسب با سن و شرایط فرد باشد و نباید صرفاً برای کنترل خارش یا تب از هر دارویی استفاده کرد. رعایت این نکات می‌تواند احتمال تحریک بیشتر پوست و بروز عوارض را کاهش دهد.
کارهایی که نباید انجام دهید
برخی رفتارهای ساده می‌توانند التهاب، آسیب پوستی و احتمال عوارض را بیشتر کنند.
تاول‌ها را نترکانید
ترکاندن تاول‌ها می‌تواند سد پوستی را آسیب بزند و احتمال عفونت و التهاب را افزایش دهد.
دلمه‌ها را نکنید
جدا کردن دلمه‌ها روند ترمیم پوست را مختل کرده و احتمال باقی ماندن جای زخم را بیشتر می‌کند.
ضایعات را نخارانید
خاراندن مداوم می‌تواند خارش آبله مرغان را به آسیب پوستی، زخم و عفونت ثانویه تبدیل کند.
مواد ناشناخته استفاده نکنید
ترکیبات خانگی یا مواد ناشناخته ممکن است پوست تحریک‌شده را بیشتر ملتهب کرده و خارش آبله مرغان را تشدید کنند.
دارو را خودسرانه مصرف نکنید
نوع و مقدار دارو باید با توجه به سن، وزن و شرایط فرد، به‌ویژه در کودکان، انتخاب شود.
به کودکان آسپرین ندهید
مصرف آسپرین در کودکان و نوجوانان مبتلا به آبله مرغان می‌تواند با عوارض جدی همراه باشد.
ایبوپروفن را خودسرانه مصرف نکنید
در آبله مرغان، مصرف ایبوپروفن بدون توصیه پزشک بهتر است انجام نشود و درباره جایگزین مناسب از پزشک سؤال شود.
با افراد حساس تماس نزدیک نداشته باشید
تا زمانی که ضایعات خشک و دلمه‌بسته نشده‌اند، فرد مبتلا می‌تواند بیماری را به افراد حساس منتقل کند.
در مجموع، هدف فقط کاهش خارش آبله مرغان نیست؛ بلکه باید از آسیب بیشتر به پوست و انتقال عفونت نیز جلوگیری شود. اگر ضایعات به‌شدت قرمز، گرم، متورم یا دردناک شدند، یا ترشح چرکی داشتند، بهتر است بیمار توسط پزشک ارزیابی شود.
سوالات متداول
سوالات متداول درباره خارش آبله مرغان
خارش معمولاً هم‌زمان با ظاهر شدن بثورات پوستی یا کمی پس از آن شروع می‌شود. شدت آن در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است با ایجاد تاول‌های جدید بیشتر شود.
حمام خنک، حمام جو دوسر و لوسیون کالامین می‌توانند به کاهش خارش آبله مرغان کمک کنند. کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها نیز احتمال آسیب پوست هنگام خاراندن را کمتر می‌کند.
خیر. ترکاندن تاول‌ها خطر عفونت و آسیب پوستی را افزایش می‌دهد.
خیر، همه محصولات برای پوست تحریک‌شده مناسب نیستند. برای کنترل خارش آبله مرغان بهتر است از محصولات توصیه‌شده توسط پزشک یا داروساز استفاده شود.
بله، خاراندن می‌تواند باعث زخم و عفونت پوستی شود. کنترل خارش آبله مرغان و جلوگیری از دستکاری ضایعات به کاهش این خطر کمک می‌کند.
مهم‌ترین کار، نخراشیدن و دستکاری نکردن تاول‌ها و دلمه‌هاست. کنترل مناسب خارش آبله مرغان می‌تواند به کاهش آسیب و احتمال باقی ماندن اسکار کمک کند.
شدت خارش متفاوت است، اما آبله مرغان در بزرگسالان می‌تواند با عوارض بیشتری همراه باشد.
رطوبت و تعریق زیاد ممکن است پوست را تحریک کنند، اما خشک کردن بیش از حد پوست نیز می‌تواند ناراحتی را بیشتر کند. مراقبت ملایم از پوست اهمیت دارد.
بله، گرما و تعریق ممکن است پوست را بیشتر تحریک کنند. خنک نگه داشتن محیط می‌تواند به کنترل خارش آبله مرغان کمک کند.
گرما، تعریق و کاهش حواس‌پرتی هنگام خواب می‌توانند احساس خارش را بیشتر کنند.
اگر خارش آبله مرغان خواب یا فعالیت روزانه را مختل کند، بهتر است درباره روش‌های کنترل آن با پزشک یا داروساز مشورت شود. ممکن است درمان دارویی در برخی افراد لازم باشد.
بله، کندن دلمه‌ها می‌تواند روند ترمیم پوست را مختل کند و احتمال باقی ماندن جای زخم را افزایش دهد.
خودِ خارش مسری نیست، اما بیماری آبله مرغان می‌تواند تا زمان خشک شدن ضایعات به دیگران منتقل شود.
ممکن است برای مدتی ادامه پیدا کند، اما معمولاً با ترمیم پوست کاهش می‌یابد.
تاول‌ها و دلمه‌ها را نترکانید و نکنید و از خاراندن ضایعات خودداری کنید. کنترل خارش آبله مرغان می‌تواند به کاهش آسیب پوستی و احتمال ایجاد اسکار کمک کند.
سخن پایانی
خارش آبله مرغان معمولاً در اثر التهاب پوست و ایجاد تاول‌های ناشی از عفونت ویروس واریسلا زوستر ایجاد می‌شود و با روند خشک شدن ضایعات، به‌تدریج فروکش می‌کند. برای تسکین آن می‌توان از حمام خنک، حمام جو دوسر، لوسیون کالامین و پوشیدن لباس‌های گشاد استفاده کرد. کوتاه نگه داشتن ناخن‌ها نیز به جلوگیری از آسیب پوستی کمک می‌کند.
در زمان بروز خارش آبله مرغان بهتر است تا حد امکان از خاراندن یا ترکاندن تاول‌ها خودداری شود؛ زیرا آسیب به پوست می‌تواند احتمال عفونت باکتریایی و باقی ماندن جای زخم را افزایش دهد. اگر خارش شدید یا آزاردهنده باشد، پزشک یا داروساز می‌تواند بر اساس شرایط فرد، گزینه مناسب برای کنترل آن را پیشنهاد کند. مصرف داروهای ضدخارش، به‌ویژه در کودکان، نباید خودسرانه انجام شود.
اگر خارش آبله مرغان در فردی همراه با علائم غیرمعمول یا شدید باشد، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بزرگسالان، زنان باردار، نوزادان و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی ممکن است بیشتر در معرض عوارض قرار داشته باشند. تنگی نفس، گیجی، استفراغ مکرر، تب طولانی یا نشانه‌های عفونت پوستی نیز از مواردی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
