علائم سنگ کلیه میتوانند از هیچ نشانهای تا درد شدید و ناگهانی در پهلو متفاوت باشند. بسیاری از سنگهای کوچک ممکن است بدون ایجاد علامت خاصی از طریق ادرار دفع شوند، اما زمانی که سنگ در مسیر حالب حرکت کند یا باعث انسداد جریان ادرار شود، معمولاً علائم واضحتری ایجاد میکند. شناخت بهموقع علائم سنگ کلیه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بعضی موارد، بهخصوص همراه با تب، لرز یا مشکل در دفع ادرار، میتوانند نیازمند ارزیابی فوری پزشکی باشند.
علائم سنگ کلیه چیست؟
مهمترین نشانهها، محل درد و علائم هشدار سنگ کلیه
|
موضوع
|
علائم سنگ کلیه |
|
نام انگلیسی
|
Kidney Stone Symptoms |
|
علائم اصلی
|
درد شدید در پهلو، کمر یا زیر شکم، درد هنگام ادرار کردن، تکرر ادرار، احساس نیاز فوری به دفع ادرار، تهوع و استفراغ از شایعترین علائم سنگ کلیه هستند. |
|
تغییرات ادرار
|
وجود خون در ادرار، تغییر رنگ ادرار به صورتی، قرمز یا قهوهای، کدر شدن ادرار و در برخی موارد بوی نامطبوع ادرار میتواند از نشانههای همراه سنگ کلیه باشد. |
|
محل درد
|
درد ناشی از سنگ کلیه معمولاً در پهلو یا پشت و زیر دندهها احساس میشود و ممکن است به قسمت پایین شکم یا کشاله ران انتشار پیدا کند. شدت درد میتواند بهصورت موجی تغییر کند. |
|
علائم هشدار
|
تب و لرز، درد شدید و مداوم، استفراغ مکرر، مشکل در دفع ادرار یا وجود خون قابل توجه در ادرار میتواند نشانه عارضه یا عفونت همراه سنگ کلیه باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد. |
|
مراقبت مهم
|
در صورت مشاهده علائم سنگ کلیه، بهویژه درد شدید، تب، لرز یا اختلال در دفع ادرار، تشخیص و درمان توسط پزشک اهمیت دارد؛ زیرا برخی سنگها ممکن است باعث انسداد مسیر ادرار شوند. |
سنگ کلیه یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که در اثر تجمع و متبلور شدن برخی مواد معدنی و نمکها در ادرار ایجاد میشود. شدت علائم سنگ کلیه به اندازه، محل و نوع سنگ و همچنین وجود یا نبود انسداد یا عفونت بستگی دارد.
فهرست مطالب
۲۰ بخش درباره علائم، تشخیص، درمان و پیشگیری سنگ کلیه
- ۱ سنگ کلیه چیست؟
- ۲ سنگ کلیه چگونه باعث درد میشود؟
- ۳ علائم سنگ کلیه چیست؟
- ۴ علت ایجاد سنگ کلیه چیست؟
- ۵ انواع سنگ کلیه
- ۶ عوامل خطر سنگ کلیه
- ۷ آیا داشتن سابقه سنگ یعنی دوباره سنگ میسازیم؟
- ۸ عوارض سنگ کلیه چیست؟
- ۹ عفونت همراه با انسداد چرا مهم است؟
- ۱۰ چه زمانی برای علائم سنگ کلیه باید به پزشک مراجعه کرد؟
- ۱۱ تشخیص سنگ کلیه چگونه انجام میشود؟
- ۱۲ آیا سنگ کلیه خودبهخود دفع میشود؟
- ۱۳ آیا نوشیدن آب زیاد سنگ کلیه را دفع میکند؟
- ۱۴ پیشگیری از سنگ کلیه چگونه است؟
- ۱۵ آیا باید کلسیم را از رژیم غذایی حذف کرد؟
- ۱۶ درمان سنگ کلیه چگونه انجام میشود؟
- ۱۷ آیا هر درد پهلو نشانه سنگ کلیه است؟
⚠️ هشدار مهم: درد شدید پهلو همراه با تب و لرز میتواند نشاندهنده عفونت در کنار انسداد دستگاه ادراری باشد. این وضعیت نیاز به ارزیابی پزشکی سریع دارد و نباید صرفاً با مصرف مسکن در خانه مدیریت شود.
علائم سنگ کلیه
روی نقاط مشخصشده کلیک یا مکث کنید تا اطلاعات مرتبط را ببینید.
سنگ کلیه چیست؟
سنگ کلیه یا Kidney Stone یک توده سخت است که از مواد معدنی و نمکهای موجود در ادرار تشکیل میشود. کلیهها وظیفه تصفیه خون و تولید ادرار را بر عهده دارند و ادرار از طریق لولههایی به نام حالب از کلیه به مثانه منتقل میشود.
زمانی که مقدار برخی مواد تشکیلدهنده کریستال در ادرار افزایش پیدا کند و آب موجود در ادرار نتواند آنها را به اندازه کافی رقیق کند، این مواد میتوانند به شکل کریستال تجمع پیدا کنند. با گذشت زمان، تجمع کریستالها ممکن است به تشکیل سنگ منجر شود. در ادامه همین مطلب، به بررسی دقیقتر علائم سنگ کلیه و روشهای تشخیص آن خواهیم پرداخت.
سنگ کلیه ممکن است در داخل کلیه باقی بماند یا از کلیه وارد حالب شود. نکته مهم این است که وجود سنگ الزاماً به معنی وجود درد نیست. سنگهای کوچک ممکن است بدون علامت باشند و حتی بدون اینکه فرد متوجه شود، هنگام ادرار دفع شوند؛ در چنین مواردی، علائم سنگ کلیه اصلاً ظاهر نمیشود.
سنگ کلیه چگونه باعث درد میشود؟
حرکت سنگ در حالب و ایجاد انسداد میتواند باعث افزایش فشار، اسپاسم عضلات حالب و ایجاد درد شدید شود.
وقتی سنگ در حالب گیر میکند، عبور ادرار میتواند مختل شود. تجمع ادرار و افزایش فشار در مسیر ادراری همراه با انقباضات عضلات حالب، باعث ایجاد درد شدید و معمولاً موجی میشود.
اندازه سنگ تنها عامل تعیینکننده شدت علائم نیست. محل قرارگیری سنگ و میزان انسداد نیز در بروز علائم نقش دارند.
Mayo Clinic – Kidney stones: Symptoms and causes
علائم سنگ کلیه چیست؟
علائم سنگ کلیه در همه افراد یکسان نیستند. سنگهای کوچک ممکن است هیچ نشانهای ایجاد نکنند، اما حرکت سنگ به داخل حالب میتواند علائم مشخصی ایجاد کند.
علائم سنگ کلیه میتواند با توجه به اندازه و محل قرارگیری آن، متفاوت باشد. مهمترین علائم سنگ کلیه را در تصویر زیر مشاهده کنید.
با این حال، هیچیک از علائم سنگ کلیه بهتنهایی نمیتواند وجود آن را قطعی کند. پژوهشهای مروری نیز نشان دادهاند که یک علامت منفرد معمولاً قدرت کافی برای تشخیص قطعی سنگ حالب ندارد و در صورت نیاز باید از بررسیهای آزمایشگاهی و تصویربرداری استفاده شود.
نداشتن درد بهتنهایی نمیتواند ثابت کند که سنگ کلیه وجود ندارد. اگر در تصویربرداری سنگ مشاهده شده است، تصمیمگیری درباره پیگیری یا درمان باید بر اساس اندازه، محل و شرایط فرد انجام شود.
منبع
علت ایجاد سنگ کلیه چیست؟
سنگ کلیه معمولاً یک علت واحد ندارد. این سنگها زمانی شکل میگیرند که ادرار حاوی مقدار زیادی از مواد تشکیلدهنده کریستال باشد یا آب کافی برای رقیق کردن این مواد وجود نداشته باشد. شناخت این علتها به کنترل و پیشگیری از بروز مجدد علائم سنگ کلیه کمک میکند.
چه عواملی خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش میدهند؟
سبک زندگی و عادات غذایی میتوانند روی غلظت مواد موجود در ادرار و احتمال تشکیل سنگ کلیه تأثیر بگذارند.
کمآبی و تشکیل سنگ کلیه
وقتی بدن مایعات کافی دریافت نمیکند، ادرار غلیظتر شده و شرایط برای تشکیل کریستالهای سنگساز فراهمتر میشود.
رژیم غذایی و سنگ کلیه
میزان نمک، نوع و مقدار پروتئین و برخی مواد غذایی میتوانند ترکیب ادرار و خطر تشکیل سنگ را تحت تأثیر قرار دهند.
کمآبی چگونه باعث تشکیل سنگ میشود؟
وقتی بدن مایعات کافی دریافت نمیکند، حجم آب ادرار کاهش پیدا کرده و ادرار غلیظتر میشود. در این شرایط، غلظت برخی مواد سنگساز در ادرار افزایش پیدا میکند و احتمال تشکیل کریستال بیشتر میشود.
رژیم غذایی چه نقشی دارد؟
رژیم غذایی نیز میتواند بر خطر تشکیل سنگ تأثیر بگذارد. میزان نمک، نوع و مقدار پروتئین و برخی مواد غذایی میتوانند بر ترکیب ادرار اثر بگذارند. با این حال، رژیم مناسب برای همه بیماران یکسان نیست و نوع سنگ اهمیت زیادی دارد.
حذف خودسرانه مواد غذایی، بهخصوص کلسیم ، کار درستی نیست. تغییر رژیم باید بر اساس نوع سنگ و شرایط فرد انجام شود.
Mayo Clinic – Kidney stones: Symptoms and causes
انواع سنگ کلیه
شناخت نوع سنگ اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نوع سنگ میتواند اطلاعاتی درباره علت تشکیل آن و راههای پیشگیری از تشکیل مجدد ارائه دهد. نوع سنگ همچنین میتواند بر شدت و نوع علائم سنگ کلیه تأثیر بگذارد. Mayo Clinic چهار گروه مهم سنگهای کلیه را معرفی میکند.
سنگهای کلسیمی
بخش بزرگی از سنگهای کلیه از نوع کلسیمی هستند و بسیاری از آنها حاوی کلسیم اگزالات هستند. عوامل مختلفی میتوانند مقدار کلسیم یا اگزالات موجود در ادرار را تغییر دهند و در تشکیل این نوع سنگ نقش داشته باشند.
سنگهای اسید اوریکی
این سنگها زمانی ایجاد میشوند که شرایط ادرار برای تشکیل کریستالهای اسید اوریک مناسب باشد. برخی عوامل غذایی و متابولیک میتوانند با افزایش خطر این نوع سنگ ارتباط داشته باشند.
سنگهای استروویت
سنگهای استروویت معمولاً با عفونتهای خاص دستگاه ادراری ارتباط دارند و میتوانند سریعتر از برخی انواع دیگر رشد کنند.
سنگهای سیستینی
این سنگها نادرتر هستند و معمولاً با بیماری ارثی سیستینوری ارتباط دارند. در این بیماری، مقدار سیستین دفعشده در ادرار افزایش پیدا میکند و امکان تشکیل کریستال و سنگ وجود دارد.
اگر سنگی را دفع کردید، در صورت امکان آن را برای بررسی پزشکی نگه دارید. تجزیه شیمیایی سنگ میتواند در مشخص کردن نوع آن و انتخاب روش پیشگیری کمککننده باشد.
Mayo Clinic – Symptoms and causes
Mayo Clinic – Diagnosis and treatment
عوامل خطر سنگ کلیه
برخی افراد به دلیل شرایط جسمی، سابقه خانوادگی، سبک زندگی یا بیماریهای زمینهای بیشتر در معرض تشکیل سنگ قرار دارند. آگاهی از این عوامل خطر میتواند به تشخیص زودتر علائم سنگ کلیه کمک کند.
راهنمای جدید AUA نیز بر ارزیابی بیماران مبتلا به سنگ و بررسی عوامل مؤثر بر عود سنگ تأکید دارد.
آیا داشتن سابقه سنگ یعنی دوباره سنگ میسازیم؟
سابقه قبلی سنگ یکی از عوامل مهم خطر عود است. به همین دلیل، در افرادی که چند بار دچار سنگ شدهاند، بررسی دقیقتر رژیم غذایی، ترکیب سنگ و وضعیت ادرار میتواند برای برنامهریزی پیشگیری مفید باشد. این افراد باید نسبت به بازگشت علائم سنگ کلیه هوشیارتر باشند.
داشتن یک عامل خطر به این معنا نیست که فرد حتماً سنگ کلیه خواهد داشت. معمولاً مجموعهای از عوامل در ایجاد سنگ نقش دارند.
عوارض سنگ کلیه چیست؟
سنگهای کوچک ممکن است بدون ایجاد آسیب جدی دفع شوند، اما سنگهای بزرگتر یا سنگهایی که باعث انسداد مسیر ادرار میشوند، میتوانند عوارض ایجاد کنند. در این موارد، علائم سنگ کلیه معمولاً شدیدتر و طولانیتر میشوند.
NHS نیز اشاره میکند که سنگ کلیه در صورت درمان نشدن میتواند با عفونت کلیه یا اختلال عملکرد کلیه همراه شود. به همین دلیل، نادیده گرفتن علائم سنگ کلیه میتواند خطرناک باشد.
عفونت همراه با انسداد چرا مهم است؟
وجود همزمان عفونت و انسداد ادراری شرایطی است که نباید نادیده گرفته شود. انسداد میتواند مانع تخلیه مناسب ادرار شود و وجود عفونت در چنین شرایطی نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است. تشدید ناگهانی علائم سنگ کلیه در این شرایط از نشانههای هشداردهنده است.
تب و لرز در فردی که احتمال سنگ کلیه دارد، مخصوصاً اگر با درد پهلو یا مشکل دفع ادرار همراه باشد، علامتی نیست که بهتر باشد در خانه منتظر برطرف شدن آن بمانید.
چه زمانی برای علائم سنگ کلیه باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر برای اولین بار دچار درد شدید پهلو شدهاید، بهتر است علت آن بررسی شود؛ زیرا درد پهلو میتواند دلایل مختلفی از جمله علائم سنگ کلیه داشته باشد.
برای سنگ کلیه به پزشک متخصص مراجعه کنید
برای بررسی علائم، تشخیص و درمان سنگ کلیه میتوانید از پزشکان متخصص اورولوژی آرناپ نوبت بگیرید و از خدمات ویزیت حضوری یا مشاوره آنلاین استفاده کنید.
🚨 هشدار جدی
اگر فرد دچار درد شدید همراه با تب و لرز یا اختلال در دفع ادرار است، مراجعه پزشکی باید سریع انجام شود.
تشخیص سنگ کلیه چگونه انجام میشود؟
تشخیص سنگ کلیه فقط بر اساس علائم انجام نمیشود. پزشک ابتدا درباره نوع درد، محل آن، سابقه بیماری و علائم ادراری سؤال میکند و سپس در صورت نیاز آزمایش و تصویربرداری درخواست میکند. هدف از تشخیص، فقط پیدا کردن سنگ نیست؛ بلکه پزشک باید در صورت امکان اندازه، محل سنگ، احتمال انسداد، وضعیت کلیه، وجود عفونت و علت تشکیل سنگ را نیز بررسی کند.
برای تشخیص سنگ کلیه از چه روشهایی استفاده میشود؟
پزشک با توجه به علائم، شرایط بیمار و اطلاعات بالینی، ممکن است از آزمایشهای مختلف و روشهای تصویربرداری برای بررسی سنگ کلیه استفاده کند.
آزمایش ادرار
برای بررسی خون، نشانههای عفونت و برخی مواد مرتبط با تشکیل سنگ در ادرار استفاده میشود.
آزمایش خون
برای بررسی عملکرد کلیه و اندازهگیری موادی مانند کلسیم و اسید اوریک مورد استفاده قرار میگیرد.
سونوگرافی کلیه
یکی از روشهای تصویربرداری برای بررسی سنگ کلیه و دستگاه ادراری است و از اشعه یونیزان استفاده نمیکند.
سیتیاسکن
CT میتواند اطلاعات دقیقی درباره محل و اندازه سنگ ارائه کند و در شرایط حاد برای شناسایی سنگهای ادراری کاربرد دارد.
💡 نکته مهم
برای همه افراد یک نوع تصویربرداری مناسب نیست. سن، بارداری، شدت علائم، سابقه پزشکی و شرایط بالینی در انتخاب روش تصویربرداری اهمیت دارند.
آیا سنگ کلیه خودبهخود دفع میشود؟
بعضی سنگهای کوچک میتوانند بدون انجام عمل جراحی دفع شوند. احتمال دفع به اندازه و محل سنگ و شرایط دستگاه ادراری بستگی دارد.NHS اشاره میکند که بیشتر سنگهای کوچک میتوانند از طریق ادرار دفع شوند، اما سنگهای بزرگتر ممکن است به روشهای مداخلهای نیاز داشته باشند.
بنابراین صرفاً اینکه «سنگ کوچک است» به این معنا نیست که باید بدون هیچ پیگیری پزشکی آن را رها کرد؛ بهخصوص اگر علائم ادامهدار باشند یا انسداد و عفونت مطرح باشد.
🚨 هشدار
درد شدید، تب و لرز یا مشکل در دفع ادرار از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند، حتی اگر تصور میکنید سنگ کوچک است.
آیا نوشیدن آب زیاد سنگ کلیه را دفع میکند؟
مصرف مایعات کافی برای جلوگیری از غلیظ شدن ادرار و کاهش خطر تشکیل سنگ اهمیت دارد. Mayo Clinic برای بسیاری از افراد، نوشیدن آب کافی را بخشی از مراقبت از سنگهای کوچک میداند.با این حال، نوشیدن آب زیاد نمیتواند تضمین کند که هر سنگی دفع شود. اگر سنگ بزرگ باشد، در محل نامناسب قرار گرفته باشد یا باعث انسداد شده باشد، ممکن است به درمان پزشکی نیاز داشته باشد.NHS نیز برای برخی بیماران مبتلا به سنگ کوچک، مصرف مایعات کافی در طول روز را توصیه میکند.
⚠️ نکته مهم
اگر پزشک به دلیل بیماری کلیوی، قلبی یا شرایط دیگر برای شما محدودیت مصرف مایعات تعیین کرده است، نباید بدون مشورت پزشک مقدار آب مصرفی را افزایش دهید.
پیشگیری از سنگ کلیه چگونه است؟
پیشگیری بهخصوص برای افرادی که قبلاً سنگ کلیه داشتهاند اهمیت دارد؛ زیرا امکان تشکیل مجدد سنگ وجود دارد.
اصول پیشگیری از عود سنگ کلیه
اقدامات پیشگیرانه بر اساس نوع سنگ و شرایط هر فرد تعیین میشوند.
راهنمای AUA
راهنمای AUA بر ارزیابی بیماران دارای سابقه سنگ، شناسایی افراد در معرض خطر عود و انجام بررسیهای لازم برای انتخاب اقدامات غذایی، درمانی و دارویی مناسب با هدف کاهش احتمال تشکیل مجدد سنگ تأکید دارد.
آیا باید کلسیم را از رژیم غذایی حذف کرد؟
خیر؛ حذف خودسرانه کلسیم غذایی توصیه مناسبی نیست.
نوع سنگ و شرایط متابولیک فرد مشخص میکند چه تغییراتی در رژیم غذایی مناسب هستند. بنابراین فردی که سنگ کلسیمی داشته است نباید صرفاً به دلیل نام «کلسیمی» تمام منابع کلسیم غذایی را بدون مشورت پزشک حذف کند.
رژیم پیشگیری از سنگ کلیه باید شخصیسازی شود؛ نسخه غذایی یکسانی برای همه انواع سنگ وجود ندارد.
درمان سنگ کلیه چگونه انجام میشود؟
روش درمان به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله:
درمان سنگهای کوچک
بسیاری از سنگهای کوچک میتوانند بدون جراحی دفع شوند.پزشک ممکن است با توجه به شرایط بیمار، کنترل درد، مصرف مایعات مناسب و در برخی موارد داروهایی برای کمک به عبور سنگ را توصیه کند. Mayo Clinic به استفاده از مسکنها و در برخی بیماران آلفابلوکرها اشاره میکند.
⚠️ هشدار مهم
مصرف خودسرانه دارو برای دفع سنگ توصیه نمیشود. نوع و محل سنگ و شرایط بیمار باید در انتخاب روش درمان و داروی مناسب در نظر گرفته شود.
سنگشکنی بروناندامی با امواج شوک؛ ESWL یا SWL
در این روش، امواج شوک از خارج بدن به سمت سنگ هدایت میشوند تا سنگ به قطعات کوچکتر تبدیل شود.قطعات کوچکتر میتوانند بعداً از طریق ادرار دفع شوند. مناسب بودن این روش به اندازه و محل سنگ و شرایط بیمار بستگی دارد.
یورتروسکوپی
در یورتروسکوپی پزشک یک ابزار باریک به نام یورتروسکوپ را از مسیر مجاری ادراری به سمت حالب یا کلیه هدایت میکند.سنگ میتواند با ابزار مخصوص خارج شود یا با استفاده از انرژی لیزر خرد شود.
نفرولیتوتومی از راه پوست؛ PCNL
در روش PCNL یک مسیر کوچک از طریق پوست پشت بدن به کلیه ایجاد میشود و ابزار مخصوص برای خارج کردن یا خرد کردن سنگ وارد کلیه میشود.این روش برای برخی سنگهای بزرگتر یا شرایطی که نیاز به مداخله مؤثرتر دارند استفاده میشود
انتخاب بین ESWL، یورتروسکوپی و PCNL
نمیتوان گفت یک روش برای همه بیماران بهترین است. اندازه و محل سنگ، آناتومی دستگاه ادراری، شرایط بیمار و هدف درمان در انتخاب روش تأثیر دارند. راهنمای AUA ۲۰۲۶ نیز بر همین موضوع تأکید میکند.
💡 نکته مهم
تصمیم برای جراحی سنگ کلیه باید بر اساس تصویربرداری و ارزیابی پزشک انجام شود، نه فقط بر اساس شدت درد.
منابع این بخش
آیا هر درد پهلو نشانه سنگ کلیه است؟
خیر.
درد پهلو میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و صرفاً با توجه به محل درد نمیتوان وجود سنگ کلیه را تشخیص داد.حتی در افرادی که درد شبیه کولیک کلیوی دارند، علائم منفرد همیشه دقت کافی برای تشخیص قطعی سنگ ندارند. یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز در PubMed نشان داده است که تصویربرداری، بهویژه CT کمدوز در شرایط مناسب، میتواند دقت تشخیص را افزایش دهد.
⚠️ نکته: اگر درد پهلو برای اولین بار ایجاد شده، شدید است یا همراه با تب، خون در ادرار، استفراغ یا مشکل در دفع ادرار است، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
PubMed – Systematic review and meta-analysis of clinical signs, symptoms and imaging
سوالات متداول
سؤالات متداول درباره سنگ کلیه
پاسخ به مهمترین پرسشها درباره علائم، تشخیص، درمان و پیشگیری
سنگ کلیه تودهای سخت است که از تجمع و متبلور شدن مواد معدنی و نمکهای موجود در ادرار تشکیل میشود.
درد شدید در پهلو یا کمر، درد هنگام ادرار کردن، تکرر ادرار، تهوع و استفراغ از شایعترین علائم هستند.
خیر. سنگهای کوچک ممکن است بدون هیچ علامتی و بدون آنکه فرد متوجه شود، از طریق ادرار دفع شوند.
وقتی سنگ وارد حالب میشود و مسیر ادرار را مسدود میکند، فشار در سیستم ادراری افزایش مییابد و اسپاسم عضلات حالب باعث درد شدید و موجی میشود.
کمآبی بدن و رژیم غذایی (میزان نمک، نوع و مقدار پروتئین) از عوامل مؤثر بر تشکیل سنگ هستند.
چهار نوع اصلی وجود دارد: سنگهای کلسیمی، اسید اوریکی، استروویت و سیستینی.
بله، سابقه قبلی سنگ یکی از عوامل مهم خطر عود است و نیازمند بررسی دقیقتر رژیم غذایی و شرایط ادرار است.
سنگهای بزرگتر یا مسدودکننده میتوانند منجر به عفونت کلیه یا اختلال عملکرد کلیه شوند.
چون انسداد مانع تخلیه مناسب ادرار میشود و وجود همزمان عفونت در این شرایط نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.
در صورت درد شدید همراه با تب، لرز، استفراغ مکرر یا مشکل در دفع ادرار باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.
از طریق شرح حال، آزمایش ادرار و خون، و در صورت نیاز تصویربرداری مثل سونوگرافی یا سیتیاسکن.
سونوگرافی از اشعه استفاده نمیکند و برای شرایطی مثل بارداری مناسبتر است؛ سیتیاسکن اطلاعات دقیقتری درباره محل و اندازه سنگ میدهد اما از اشعه استفاده میکند.
مصرف مایعات کافی به کاهش غلظت ادرار و پیشگیری کمک میکند، اما تضمینی برای دفع هر سنگی نیست، بهخصوص اگر سنگ بزرگ یا مسدودکننده باشد.
بله، افرادی که به دلایل پزشکی (کلیوی، قلبی و…) محدودیت مصرف مایعات دارند نباید بدون مشورت پزشک آب مصرفی را افزایش دهند.
خیر، حذف خودسرانه کلسیم توصیه نمیشود؛ نوع سنگ و شرایط متابولیک فرد تعیینکننده تغییرات رژیم غذایی است.
از مراقبت و دارو برای سنگهای کوچک تا روشهایی مانند سنگشکنی بروناندامی (ESWL)، یورتروسکوپی و نفرولیتوتومی از راه پوست (PCNL) برای سنگهای بزرگتر.
خیر، درد پهلو میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و تشخیص قطعی نیازمند بررسی و گاهی تصویربرداری است.
سخن پایانی
علائم سنگ کلیه میتوانند از بدون علامت بودن تا درد شدید و موجی در پهلو و پشت متغیر باشند. زمانی که سنگ وارد حالب میشود، درد ممکن است به پایین شکم و کشاله ران انتشار پیدا کند.
خون در ادرار، سوزش هنگام ادرار، تکرر ادرار، دفع مقدار کمی ادرار، تهوع و استفراغ نیز از علائم احتمالی هستند. تب و لرز اهمیت ویژهای دارند؛ زیرا در فردی که احتمال سنگ کلیه دارد میتوانند با عفونت همراه باشند.
تشخیص سنگ کلیه معمولاً با ترکیبی از شرح حال، معاینه، آزمایش ادرار و خون و در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود. روش تصویربرداری با توجه به شرایط بیمار انتخاب میشود و ممکن است شامل سونوگرافی یا CT باشد.
درمان نیز به اندازه، محل و نوع سنگ و وضعیت بیمار بستگی دارد و میتواند از مراقبت و دارو برای برخی سنگهای کوچک تا روشهایی مانند سنگشکنی بروناندامی، یورتروسکوپی و PCNL متفاوت باشد.
بنابراین اگر علائم سنگ کلیه شدید هستند، یا درد با تب و لرز، استفراغ مداوم، خون در ادرار یا مشکل در دفع ادرار همراه شده است، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید.
این مقاله برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست. در صورت درد شدید یا علائم عفونت و انسداد ادراری، ارزیابی پزشکی اهمیت ویژهای دارد.
