آزمایش تیروئید برای بررسی عملکرد غده تیروئید و شناسایی کمکاری یا پرکاری آن انجام میشود. در این آزمایش معمولاً TSH و T4 سنجیده میشوند تا پزشک بتواند وضعیت هورمونی بدن را دقیقتر ارزیابی کند.
معرفی سریع آزمایش تیروئید
مهمترین اطلاعات درباره بررسی عملکرد غده تیروئید
جواب آزمایشهای تیروئید فقط یک عدد جداگانه نیست و باید همراه با علائم بیمار و نتیجه سایر شاخصها تفسیر شود. بالا یا پایین بودن TSH در کنار T4، سرنخ مهمی برای تشخیص اولیه و تصمیمگیری درمانی میدهد.
فهرست مطالب آزمایش تیروئید
آزمایش تیروئید میتواند تحتتأثیر عواملی مثل بیوتین، بعضی داروها و حتی بارداری قرار بگیرد. به همین دلیل، رعایت شرایط آزمایش قبل از نمونهگیری اهمیت زیادی دارد تا نتیجه نهایی دقیقتر و قابلاعتمادتر باشد.
آزمایشها تیروئید در بسیاری از افراد بهدلیل علائمی مثل خستگی، تغییر وزن، اضطراب، تپش قلب یا حساسیت به سرما درخواست میشود. تفسیر درست TSH و T4 کمک میکند علت احتمالی این نشانهها سریعتر مشخص شود و مسیر بررسی بعدی روشنتر باشد.
آزمایش تیروئید چیست و چه چیزی را بررسی میکند؟
آزمایش تیروئید برای ارزیابی عملکرد غده تیروئید انجام میشود و کمک میکند پزشک بفهمد این غده هورمونها را در حد طبیعی تولید میکند یا نه. این آزمایش معمولاً برای بررسی کمکاری یا پرکاری تیروئید، و گاهی برای پایش درمان هم درخواست میشود.
وقتی نتیجه آزمایش تیروئید بررسی میشود، پزشک فقط به یک عدد نگاه نمیکند؛ بلکه رابطه بین TSH و T4 را کنار هم تفسیر میکند. همین الگو کمک میکند مشخص شود تیروئید طبیعی کار میکند یا بدن وارد حالت کمکاری یا پرکاری شده است.
در بعضی افراد، آزمایش تیروئید برای پیدا کردن علت علائمی مثل خستگی، تغییر وزن، ریزش مو، تپش قلب یا احساس سرمای غیرعادی درخواست میشود. این آزمایش همچنین در بارداری، پیگیری داروهای تیروئید و ارزیابی اختلالات هورمونی هم کاربرد دارد.
TSH چیست و چه نقشی در عملکرد تیروئید دارد؟
در ارزیابیهای پزشکی، آزمایش تیروئید با سنجش TSH یا هورمون محرک تیروئید، پیام ارسالی از غده هیپوفیز به تیروئید را برای میزان تولید هورمون بررسی میکند. زمانی که غلظت هورمونها در خون افت میکند، سطح TSH افزایش مییابد تا بافت تیروئید را برای ترشح بیشتر تحریک کند.
میتواند نشانه کمکاری تیروئید باشد.
ممکن است در پرکاری تیروئید دیده شود.
برای بررسی روند درمان تیروئید نیز استفاده میشود.
پزشک در جریان بررسی نتایج آزمایش تیروئید متغیرهایی مثل سن، بارداری و مصرف داروها را در نظر میگیرد، زیرا تکیه بر عدد خام TSH بدون بررسی T4 و نشانههای بالینی کافی نیست. این تطبیق چندجانبه مانع از خطای تشخیصی در ارزیابی نهایی بیمار میشود.
مکانیزم هورمونی سنجیدهشده در آزمایش تیروئید درست مانند ترموستات فیزیولوژیک عمل میکند و وظیفه پایدار نگهداشتن متابولیسم را بر عهده دارد. با کاهش فعالیت تیروئید مقدار TSH بالا میرود و با افزایش غیرعادی آن افت میکند؛ این تغییرات الگوی اصلی تحلیل بالینی را شکل میدهند.
چیست و چرا در کنار TSH بررسی میشود؟
T4 یا تیروکسین، یکی از هورمونهای اصلی تیروئید است و نقش مهمی در تنظیم سوختوساز، انرژی و عملکرد کلی بدن دارد. وقتی آزمایش تیروئید درخواست میشود، T4 در کنار TSH کمک میکند مشخص شود که تیروئید واقعاً هورمون کافی میسازد یا خیر.
تیروکسین
ارزیابی تولید هورمون تیروئید
برای تفسیر همزمان بررسی میشود
کمک به تشخیص کمکاری یا پرکاری
نکته مهم این است که T4 بهتنهایی همیشه تصویر کامل را نشان نمیدهد، چون ممکن است مقدار آن تحتتأثیر بارداری، داروها یا شرایط بدنی تغییر کند. به همین دلیل، پزشک معمولاً T4 را کنار TSH میگذارد تا بفهمد مسئله از خود تیروئید است یا از تنظیم هورمونی بدن.
در بعضی شرایط، T4 ممکن است طبیعی باشد اما TSH از حد نرمال خارج شود؛ همین حالت میتواند نشانه اختلال خفیف یا مرحله اولیه بیماری باشد. به همین دلیل، تفسیر درست آزمایشهای تیروئید همیشه باید بر اساس ترکیب نتایج، علائم و نظر پزشک انجام شود.
تفسیر نتایج آزمایش تیروئید چگونه انجام میشود؟
تفسیر نتایج آزمایشهای تیروئید بر اساس بررسی همزمان هورمون محرک تیروئید (TSH) و هورمون تیروکسین (T4) انجام میگیرد تا وضعیت عملکرد غده تیروئید بهدرستی مشخص شود. در حالت ایدهآل، زمانی که سطح این هورمونها در محدوده استاندارد باشد، نشاندهنده تعادل هورمونی در بدن است.
| سطح TSH | سطح T4 | تفسیر احتمالی آزمایش تیروئید |
|---|---|---|
| بالا | پایین | کمکاری تیروئید (Hypothyroidism) |
| پایین | بالا | پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism) |
| نرمال | نرمال | عملکرد طبیعی |
پزشکان برای تفسیر نتایج آزمایش تیروئید به شرایطی مانند بارداری، سن و مصرف برخی مکملها توجه ویژهای دارند، زیرا این عوامل میتوانند باعث تغییر موقت در اعداد آزمایش شوند. اگر سطح TSH بالا باشد اما T4 در محدوده نرمال بماند، ممکن است نشانهای از کمکاری خفیف یا مرحله اولیه بیماری باشد.
همیشه به یاد داشته باشید که یک نتیجه غیرطبیعی بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست؛ معمولاً تکرار آزمایش یا بررسی علائم بالینی توسط پزشک برای تأیید نهایی ضروری است.
در بسیاری از موارد، تفسیر نتایج آزمایش تیروئید برای پایش روند درمان و تنظیم دوز داروهای هورمونی استفاده میشود تا اطمینان حاصل شود که بدن به سطح پایداری از سلامت رسیده است. بررسی دورهای این نتایج به جلوگیری از عوارض طولانیمدت اختلالات تیروئیدی کمک شایانی میکند.
TSH بالا و T4 پایین نشانه چیست؟
بروز وضعیت هورمونی TSH بالا و T4 پایین در آزمایش تیروئید معمولاً نشاندهنده کمکاری تیروئید (Hypothyroidism) است. در این حالت، غده هیپوفیز تلاش میکند با ترشح بیشتر TSH، غده تیروئید را تحریک کند اما این غده قادر به تولید کافی هورمون T4 نیست.
پزشکان هنگام مشاهده این الگو در نتیجه آزمایش تیروئید علائم بالینی مهمی مانند خستگی مداوم، احساس سرمای شدید، افزایش وزن و خشکی پوست را ارزیابی میکنند. تطبیق این نشانهها با اعداد برگه آزمایش کمک میکند تا دوز مناسب درمانی با دقت تعیین شود.
- خستگی مفرط و ضعف عمومی
- حساسیت بیشتر به سرما
- افزایش وزن یا مشکل در کاهش وزن
- یبوست و تغییر در خلقوخو
برای درمان TSH بالا و T4 پایین، پزشک معمولاً داروی لووتیروکسین را برای جایگزینی هورمونهای از دست رفته تجویز میکند. بیمار باید بهطور منظم آزمایشهای پیگیری را انجام دهد تا سطح هورمونها به محدوده نرمال بازگردد و عوارض جانبی احتمالی نیز کنترل شود.
چه عواملی قبل از آزمایش تیروئید باید رعایت شوند؟
پیش از انجام آزمایش تیروئید بهتر است درباره همه داروها و مکملهایی که مصرف میکنید با پزشک یا آزمایشگاه صحبت کنید، چون برخی از آنها مثل بیوتین میتوانند نتیجه را جابهجا کنند. اگر هدف، بررسی دقیق وضعیت هورمونی باشد، زمان مصرف داروها و حتی ساعت نمونهگیری هم اهمیت پیدا میکند.
در بعضی شرایط، آزمایش تیروئید باید در زمان مشخص یا تحت شرایط ثابت تکرار شود تا تغییرات هورمونی بهدرستی مقایسه شوند. این موضوع بهخصوص زمانی مهمتر میشود که داروی لووتیروکسین مصرف میکنید یا پزشک در حال تنظیم دوز درمان است.
در تفسیر نهایی آزمایشهای تیروئید فقط به اعداد بسنده نکنید، چون علائم، سابقه خانوادگی، بارداری و داروهای مصرفی هم میتوانند برداشت نهایی را تغییر دهند. به همین دلیل، تفسیر درست همیشه باید با نظر پزشک انجام شود تا نتیجه آزمایش بهدرستی معنا پیدا کند.
چرا کنترل TSH در دوران بارداری اهمیت دارد؟
در هفتههای ابتدایی، جنین هنوز برای تامین هورمون تیروئیدی به بدن مادر وابسته است و آزمایشهای تیروئید میتواند اختلالات پنهان را پیش از ایجاد عوارض شناسایی کند. هورمونهای تیروئید مادر در رشد مغز و تکامل عصبی جنین نقش اساسی دارند.
کمکاری تیروئید درماننشده در بارداری میتواند با پیامدهایی مانند کمخونی مادر، فشار خون بارداری، زایمان زودرس و کاهش وزن نوزاد هنگام تولد همراه باشد. به همین علت، آزمایش تیروئید در افراد دارای سابقه بیماری تیروئید، ناباروری، سقط مکرر یا بیماری خودایمنی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پزشک تنها بر مبنای یک عدد تصمیم نمیگیرد و همزمان علائم، سابقه خانوادگی، داروهای مصرفی و نتایج Free T4 را نیز ارزیابی میکند. انجام آزمایش تیروئید پیش از اقدام به بارداری نیز برای کسانی که قبلا لووتیروکسین مصرف کردهاند، فرصت مناسبی برای تنظیم درمان فراهم میکند.
تفاوت نتایج تیروئید در سهماهههای بارداری
هورمون hCG در سهماهه اول میتواند تیروئید را تحریک کند و موجب کاهش موقت TSH شود؛ این تغییر همیشه بهمعنای پرکاری تیروئید نیست. به همین دلیل، آزمایش تیروئید باید با توجه به هفته بارداری و محدوده اختصاصی گزارش آزمایشگاه بررسی شود.
در افراد مبتلا به کمکاری تیروئید که لووتیروکسین مصرف میکنند، نیاز بدن به دارو در طول بارداری ممکن است افزایش یابد. تکرار آزمایش تیروئید طبق برنامه پزشک کمک میکند دوز دارو در زمان مناسب اصلاح شود و سطح هورمونها در محدوده هدف بماند.
مقادیر مرجع TSH در منابع مختلف و میان آزمایشگاهها یکسان نیستند؛ بهویژه در بارداری نباید بازههای اینترنتی را جایگزین تفسیر بالینی کرد. بهترین اقدام پس از دریافت آزمایش تیروئید، ارائه برگه نتیجه به متخصص زنان یا متخصص غدد برای ارزیابی متناسب با شرایط فردی است.
انواع تکمیلی آزمایش تیروئید؛ فراتر از TSH و T4
در بسیاری از سناریوهای بالینی، بررسی مقادیر اولیه برای ریشهیابی دقیق بیماری کافی نیست و پزشک ارزیابیهای پیشرفتهتری را تجویز میکند. این پنلهای تکمیلی در روند آزمایش تیروئید کمک میکنند تا منشأ اختلال از نظر تبدیل هورمونی یا ماهیت خودایمنی بهدرستی تفکیک شود.
هورمون T3 توتال و آزاد (Free T3) چه زمانی ارزیابی میشوند؟
هورمون T3 شکل فعال بیولوژیکی هورمونهای تیروئیدی است که اثر مستقیمی بر متابولیسم سلولها، ضربان قلب و تنظیم دمای بدن دارد. اندازهگیری T3 در جریان آزمایش تیروئید بهویژه در مواردی که علائم شدید پرکاری وجود دارد اما سطح هورمون T4 نرمال است (موسوم به T3-Toxicosis) اهمیت تشخیصی حیاتی پیدا میکند.
پزشکان فرم آزاد این هورمون یعنی Free T3 را معیار دقیقتری میدانند، زیرا پروتئینهای خون بر غلظت آن تاثیر نمیگذارند و میزان در دسترس سلولها را نشان میدهد. با گنجاندن این فاکتور در آزمایش تیروئید میتوان وضعیت بیماران مشکوک به بیماری گریوز یا مسمومیتهای هورمونی خاص را با قطعیت ارزیابی کرد.
تفسیر سطح T3 باید همواره در کنار مقادیر بالینی و بررسی تداخلات دارویی مانند داروهای بتابلوکر یا کورتونها انجام شود. پس از انجام این بخش از آزمایشهای تیروئید، هرگونه نوسان نامتعارف به پزشک سرنخ مهمی برای تنظیم پروتکل درمان ضدتیروئید میدهد.
آزمایشهای آنتیبادی تیروئید (Anti-TPO و Anti-Tg)
آزمایش آنتیبادی نشان میدهد که آیا سیستم ایمنی به اشتباه به بافت غده تیروئید و آنزیمهای آن حمله کرده است یا خیر. سنجش این پادتنها در آزمایش تیروئید ابزار طلایی برای تشخیص بیماریهای خودایمنی مانند تیروئیدیت هاشیموتو و بیماری گریوز به شمار میرود.
مثبت بودن تیتر آنتیبادی TPO مشخص میکند که علت زمینهای کمکاری، یک بیماری خودایمنی تخریبکننده بافت است. پزشک با لحاظ کردن این فاکتور در آزمایش تیروئید روند احتمالی پیشرفت نارسایی غده را پیشبینی کرده و پروتکل نظارتی منظمتری طراحی میکند.
منفی بودن آنتیبادیها خطر بیماری خودایمنی را به حداقل میرساند، اما نیاز به پیگیری علائم و تعادل هورمونی را نفی نمیکند. در نهایت، تفسیر جامع پادتنها در کنار سونوگرافی و آزمایش تیروئید، تصویر بالینی کاملی را در اختیار کادر درمان قرار میدهد.
عوامل موثر بر نتایج و خطاهای رایج در آزمایش تیروئید
عوامل متعددی مانند زمان نمونهگیری، بیماریهای زمینهای غیرتیروئیدی و تغییرات بیولوژیک بدن میتوانند مقادیر هورمونی را تغییر دهند. آگاهی از این فاکتورها پیش از انجام آزمایش تیروئید مانع از سردرگمی در تحلیل بالینی و تشخیصهای اشتباه پزشکی میشود.
تاثیر داروها، مکملها و استرس بر نتیجه آزمایش
داروهای رایجی مانند گلوکوکورتیکوئیدها (کورتون)، آمیودارون، لیتیوم و استروژنها مسیر سنتز یا تبدیل هورمونها را دستخوش تغییر میکنند. اعلام فهرست کامل داروها پیش از ثبت درخواست آزمایش تیروئید به پزشک این امکان را میدهد که تداخلات دارویی را از بیماریهای واقعی غده تفکیک کند.
استرسهای حاد فیزیولوژیک مانند بستری در بخش مراقبتهای ویژه، جراحیهای سنگین یا تب شدید وضعیتی به نام سندروم یوتیروئید بیمار ایجاد میکنند. پزشک در این شرایط بحرانی معمولاً تفسیر نهایی آزمایش تیروئید را تا زمان بهبود کامل بیماری زمینهای به تعویق میاندازد.
- بیوتین (ویتامین B7): سبب نتایج کاذب (TSH کاذب پایین و Free T4 کاذب بالا).
- کورتیکواستروئیدها و دوپامین: موجب مهار موقت و کاهش سطح TSH.
- داروهای ضدصرع و لیتیوم: تغییر در پروتئینهای ناقل یا مهار سنتز هورمونها.
علاوه بر داروها، ریتم شبانهروزی غده هیپوفیز نیز باعث میشود سطح TSH در ساعات اولیه صبح در بالاترین حد خود باشد. تکرار متوالی آزمایش تیروئید در یک ساعت مشخص از روز (ترجیحاً ۸ تا ۱۰ صبح) دقت مقایسه نتایج را به حداکثر میرساند.
آزمایش تیروئید تحت بالینی (سابکلینیکال) چیست؟
اختلالات تحت بالینی زمانی رخ میدهند که سطح TSH غیرطبیعی است اما هورمونهای T3 و T4 در محدوده مجاز قرار دارند. شناسایی این وضعیت پنهان تنها با آزمایش تیروئید دورهای امکانپذیر است، زیرا بسیاری از افراد در این مرحله هیچ علامت بالینی مشخصی ندارند.
| نوع اختلال تحت بالینی | وضعیت TSH | وضعیت Free T4 | رویکرد معمول پزشکی |
|---|---|---|---|
| کمکاری تحت بالینی | TSH ↑ بالاتر از نرمال | طبیعی (Normal) | پایش دورهای یا درمان در صورت علائم، بارداری یا شرایط سنی خاص |
| پرکاری تحت بالینی | TSH ↓ پایینتر از نرمال | طبیعی (Normal) | بررسی سلامت قلب، سنجش تراکم استخوان و تکرار تست |
تصمیمگیری برای شروع درمان در موارد سابکلینیکال به سن بیمار، سطح چربی خون و وضعیت قلبی-عروقی بستگی دارد. پزشک ممکن است قبل از شروع دارودرمانی، تکرار آزمایش تیروئید را پس از گذشت ۶ تا ۱۲ هفته برای رد تغییرات گذرا درخواست کند.
نادیده گرفتن طولانیمدت مقادیر غیرطبیعی میتواند فرد را در معرض خطراتی نظیر پوکی استخوان یا نارسایی قلبی قرار دهد. از همین رو، تحلیل منظم نتایج آزمایش تیروئید تحت بالینی نقش کلیدی در پیشگیری از تبدیل شدن آن به بیماری آشکار دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر در آزمایش تیروئید عددهای شما از محدوده طبیعی خارج شده باشد و همزمان علائمی مثل خستگی شدید، تپش قلب، تغییر وزن یا اختلال خلق داشته باشید، بهتر است برای بررسی دقیقتر به پزشک مراجعه کنید. گاهی یک نتیجه غیرطبیعی موقت است، اما گاهی نشانه شروع یک اختلال هورمونی پایدار است.
در آزمایش تیروئید بعضی شرایط مثل بارداری، بیماریهای زمینهای یا مصرف داروهای خاص میتوانند تفسیر را تغییر دهند، بنابراین مراجعه به پزشک فقط برای «درمان» نیست، بلکه برای «درست فهمیدن نتیجه» هم اهمیت دارد. پزشک معمولاً با کنار هم گذاشتن علائم و آزمایشها تصمیم میگیرد که آیا نیاز به آزمایش تکمیلی یا پیگیری دورهای وجود دارد یا نه.
اگر در آزمایش تیروئید نتیجه شما به سمت کمکاری یا پرکاری رفته باشد، مراجعه زودتر میتواند از پیشرفت علائم و بروز عوارضی مثل مشکلات قلبی، اختلالات قاعدگی یا تغییرات متابولیک جلوگیری کند. بهخصوص اگر دارو شروع شده باشد، پیگیری منظم برای تنظیم دوز بسیار مهم است.
نیاز به مشاوره با متخصص غدد دارید؟
برای تفسیر نتایج آزمایش TSH و T4، بررسی علائم اختلالات تیروئید و انتخاب مسیر مناسب برای پیگیری و درمان، میتوانید فهرست پزشکان متخصص را در آرناپ مشاهده کنید.
مشاهده پزشکان متخصصسوالات متداول
آزمایش تیروئید مجموعهای از آزمایشهای خون برای ارزیابی عملکرد غده تیروئید است. معمولاً TSH و T4 بررسی میشوند و در شرایط خاص، آزمایشهایی مانند T3 یا آنتیبادیهای تیروئیدی نیز توسط پزشک درخواست میشوند.
بالا بودن TSH همراه با پایین بودن T4 معمولاً با کمکاری تیروئید سازگار است. با این حال، تشخیص نهایی باید با توجه به علائم، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی و محدوده مرجع آزمایشگاه توسط پزشک انجام شود.
پایین بودن TSH همراه با افزایش T4 میتواند نشاندهنده پرکاری تیروئید باشد. برای مشخص شدن علت، پزشک ممکن است آزمایشهای تکمیلی مانند T3 یا آنتیبادیهای تیروئیدی را نیز درخواست کند.
برای بررسی TSH و T4 معمولاً ناشتا بودن الزامی نیست؛ اما اگر آزمایشهای دیگری همزمان انجام شوند، ممکن است آزمایشگاه شرایط متفاوتی تعیین کند. بهتر است دستورالعمل آزمایشگاه و پزشک را رعایت کنید.
بله. مصرف بیوتین (ویتامین B7) در برخی روشهای آزمایشگاهی میتواند باعث ایجاد نتایج غیرواقعی در آزمایشهای تیروئید شود. بنابراین لازم است مصرف مکملهای حاوی بیوتین را پیش از آزمایش به پزشک یا آزمایشگاه اطلاع دهید و درباره زمان قطع آن طبق نظر پزشک اقدام کنید.
بله. داروهای تیروئیدی، بهویژه لووتیروکسین، میتوانند بر نتایج آزمایش اثر بگذارند. دارو را بدون نظر پزشک قطع یا مقدار آن را تغییر ندهید و زمان مصرف دارو را هنگام انجام آزمایش به پزشک یا آزمایشگاه اطلاع دهید.
بارداری باعث تغییرات طبیعی در هورمونهای تیروئید میشود و محدودههای مورد استفاده برای تفسیر آزمایش ممکن است با افراد غیر باردار متفاوت باشد. بررسی TSH و Free T4 در افراد دارای بیماری تیروئید یا عوامل خطر، به تشخیص و پیگیری مناسب اختلالات تیروئیدی کمک میکند.
T3 در همه افراد بهصورت روتین لازم نیست. این آزمایش بیشتر در شرایطی کاربرد دارد که پزشک به پرکاری تیروئید مشکوک باشد، بهخصوص زمانی که TSH پایین است اما T4 در محدوده طبیعی قرار دارد.
اگر TSH، T4 یا سایر شاخصهای تیروئید خارج از محدوده مرجع باشند، بهتر است نتیجه همراه با علائم و سوابق پزشکی توسط پزشک بررسی شود. وجود علائمی مانند خستگی، تغییر وزن، تپش قلب، لرزش یا حساسیت به سرما نیز میتواند نیاز به ارزیابی دقیقتر را مطرح کند.
جمعبندی
آزمایش تیروئید یکی از مهمترین روشها برای ارزیابی عملکرد غده تیروئید است و معمولاً با بررسی TSH و T4 انجام میشود. الگوی این دو شاخص میتواند سرنخ مهمی درباره کمکاری، پرکاری یا عملکرد طبیعی تیروئید در اختیار پزشک قرار دهد.
با این حال، تفسیر آزمایشهای تیروئید نباید فقط بر اساس یک عدد انجام شود. علائم فرد، سن، بارداری، داروها و مکملهای مصرفی و همچنین محدوده مرجع آزمایشگاه میتوانند بر نتیجه و تفسیر آن تأثیر بگذارند. در برخی شرایط نیز آزمایشهایی مانند T3 و آنتیبادیهای تیروئیدی برای بررسی دقیقتر درخواست میشوند.
اگر نتیجه آزمایش غیرطبیعی باشد، بهتر است از تغییر یا قطع خودسرانه داروها خودداری کرده و نتیجه را در کنار علائم و سوابق پزشکی با پزشک بررسی کنید. تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب، به ارزیابی مجموعهای از یافتههای بالینی و آزمایشگاهی نیاز دارد.
